26 marca w naszej szkole odbyły się warsztaty na temat przejmowania władzy w Polsce przez komunistów po 1945 r. Lekcję demokracji poprowadził Pan Krzysztof Drażba, Naczelnik IPN w Gdańsku.
Gościa przywitał Pan Dyrektor Jacek Licznerski.
W pierwszej części w bardzo ciekawy sposób, przy pomocy aktywnych metod nauczania, Pan Drażba przedstawił tło historyczne wydarzeń z 1945- 1946 r. Głównym tematem był przebieg i skutki referendum ludowego z 30 czerwca 1946 r.
Tzw. „trzy razy TAK” było pierwszym ogólnopolskim głosowaniem po II wojnie światowej, przeprowadzonym przez komunistyczne władze Polski podporządkowane ZSRS.
Po zakończeniu wojny w Polsce trwała walka o władzę między komunistami z Polskiej Partii Robotniczej i partiami satelickimi z tzw. bloku demokratycznego a opozycją, głównie Polskim Stronnictwem Ludowym, kierowanym przez Stanisława Mikołajczyka. Referendum miało pokazać poparcie społeczne dla programu komunistów i osłabić znaczenie opozycji.
Pytania referendalne:
Obywatele odpowiadali „tak” lub „nie” na trzy pytania:
1. Czy jesteś za zniesieniem Senatu?
2. Czy popierasz utrwalenie reform gospodarczych i społecznych..
3.Czy chcesz utrwalenia zachodnich granic Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej?
Komuniści prowadzili intensywną kampanię propagandową pod hasłem „3 × TAK”.
PSL nawoływało do głosowania „nie” na pierwsze pytanie (tzw. „nie dla Senatu”), a w pozostałych kwestiach pozostawiało wyborcom większą swobodę.
Głosowaniu towarzyszyły liczne nadużycia:
-zastraszanie wyborców przez aparat bezpieczeństwa (UB, MO),
-eliminowanie przeciwników politycznych,
-manipulacje przy liczeniu głosów,
- fałszowanie protokołów wyborczych.
W wielu regionach np. w Małopolsce, rzeczywiste wyniki były odmienne od ogłoszonych. Szczególnie w przypadku pierwszego pytania większość społeczeństwa była przeciw zniesieniu Senatu.
Wyniki podano po 17 dniach.
Oficjalnie ogłoszono, że ponad 68% głosujących poparło wszystkie trzy odpowiedzi „TAK”. W rzeczywistości – według badań historyków – wyniki zostały sfałszowane a poparcie dla komunistów było znacznie niższe. Gdyby referendum odbyło się w warunkach pełnej demokracji komuniści zostaliby odsunięci od władzy.
W drugiej części warsztatu odbyło się referendum w klasie 4a. Młodzież otrzymała, podobnie jak w 1946 r., karty do głosowania z 3 pytaniami, które sama zaproponowała:
1. Czy Elbląg powinien być stolicą województwa warmińsko-mazurskiego?
2.Czy egzaminy maturalne powinny mieć tylko formę pisemną?
3. Czy uważasz, że głos jednej osoby może wpłynąć na wyniki głosowania?
Uczniowie wypełnione karty wrzucali do urny wyborczej. Po przeliczeniu głosów Pan Krzysztof Drażba podał wyniki, jednak młodzi nie zgodzili się z wynikiem na 1 i 2 pytanie, ponieważ większość oddała głos na tak. Na trzecie pytanie podany wynik był prawidłowy.
Mogliśmy na swoim przykładzie przeżyć to co Polacy w 1946 roku, oszukani przez władzę ludową.
To była doskonała lekcja historii, z której dowiedzieliśmy się, że każdy głos jest ważny, wybory leżą w naszych rękach, mamy realny wpływ na kogo głosujemy.
Spotkanie było doskonałą okazją do powtórki z historii przed maturą!
T. Rakowska
